Zamanında tesbit edilebilirse tedavisi mümkün!
Ailesinde
kalın bağırsak kanserine yakalanmış kimsesi olanlar herhangi bir
ikayetleri olmadan, arada bir doktor tarafından kontrol edilmelidirler..
Kalın
bağırsak, ince bağırsakların sonunda makata kadar uzanan 1,5-2 m
boyunda borumsu bir organdır. Kendine gelen gıdaların depolanması ve
dışarıya atılması işlemini sağlar. Ancak sağ kolonda bir miktar sıvı
emiliminden söz edilebilir.
Kalın
bağırsağın polipleri, ülseratif koliti ve de kanseri en önemli
hastalıklarıdır.Kalın bağırsak kanserlerinde genetik geçişten söz
edilebilir. Ayrıca Ülseratif kolit Crohn koliti, radyasyon ve polipler
kansere zemin hazırlayan faktörlerdir. Geçmişinde meme kanseri
olanlarda, kolon kanseri riski daha fazladır. Beslenme şeklide kolon
kanseri için önemli bir risk faktörüdür. Yağ ve aşırı kalorili
gıdaların fazla alınması, düşük kalsiyumlu yiyecekler ve lifli
gıdaların az alınması muhtemel kolon kanseri hazırlıyıcılarıdır.Günlük
sıvı alımı dışkı kıvamının yumuşatılması ve kalın bağırsakta geçiş
zamanının hızlandırılması kolon kanserinde çok önemli faktörlerden
biridir, yani kabızlık en tetikleyici sebeblerden biridir.
Kalın
bağırsak kanserleri kalıtımsal özellikte taşımaktadır.Kalın bağırsak
kanserlerinin %5-10 u ailesel eğilimi olan kişilerde görülür.Kalın
bağırsak kanseri olan kişilerin 1/3 ünde birinci derece akrabalarında
kanser vardır.
Kolon Kanserinin Belirtileri
-Kalın bağırsak kanserlerinin ilk belirtisi dışkılama sayısındaki
değişmedir.Bu bulgu kalın bağırsağın son bolümündeki kanserlerinde daha
belirgindir.Hastalarda kabızlık ve sonrasında ishal oluşur.
- Makattan gelen kanama önemli bir belitidir,kanamalar 2 şekilde olur:
1- gizli kanama ,bu durumda hasta kanı görmez ve kansızlık şikayeti ile başvurur
2-kırmızı
kanama veya sümüklü kanama ,gözle görülür bir kanamadır,bu durumda
hastalar genellikle hemoroid (basur) olduklarını düşünürler ve doktora
gitmezlerve çok önemli bir zamanıkaybına neden olurlar.
-Dışkının tam yapılamaması yada dışkılamanın ağrılı olması
-Karın ağrısı en sık berlirtilerden biridir ve bağırsağın kısmi tıkanmasına bağlı oluşur.Sol kalın bağırsak
kanserleri ,sağa göre daha fazla tıkanma yaparlar.
-Geç
dönemlerde kilo kaybı ve karın içinde kitle hissi olabilir. İlerlemiş
vakalarda tümör delinmesi nedeni ile akut batın (acil ameliyat) tablosu
gelişebilir.
Nasıl Tanı Konulur
Gelişmiş ülkelerde 50 yaşın üstündeki insanlarda yılda bir dışkıda
gizli kan aranması ve 5 yılda bir de kolonoskopi dediğimiz ışıklı bir
aletle kalın bağırsağın tümüne bakılması işlemi uygulanır.Böylece kalın
bağırsak kanserlerinin erken yakalanması şansı doğar.Risk altındaki
hastalarda bu kontrolleri daha sık yapmak gerekir.
En
basit ve çok değerli olan muayene şekli TUŞE REKTAL'dır (parmala makat
içinin muayenesi). Bu çok basit olan muayene ile kalın bağırsaın son
7-8 cm bölümündeki kanserler rahatlıkla ele gelir ve ileri tetkikler
yapılır.Kalın bağırsak kanserlerinin %60'ı bağırsağın son 30 cm 'lik
bölümünde oluşur.
Kolonoskopi dışında diğer tanı yöntemlerinden
biride Kolon grafisidir,makattan ilaç verilerek bağırsak röntgeni
çekilir,bu durumda şüpheli alan görülürse yinede kolonoskopi yapılır ve
şipheli alandan parça alınarak patolojik tetkik yapılır.
Kan
tetkikleri yapılarark hastada kansızlık olup olmadığına bakılır.Kalın
bağırsak kanserlerinde kanda karsino embriyojenik antijen(CEA) %97
ornında pozitif çıkabilir ama tek başına tanı koydurucu değildir.
Tedavi
Kolon kanseri tedavileri;tümörün çıkarılmasına yönelik ameliyat ve
sonrasında radyoterapi + kemoterapidir.Makatın son kısmına yakın
bağırsak kanserlerinin çıkarılması ameliyatlarında bağırsağın karın
duvarına
ağızlaştırılması yani kolostomi denilen işlem gerekebilir.Son yıllarda
otomotik dikiş aletleri ile yapılan ameliyatlarda bağırsağın uc uca
dikilme işlemi makata daha yakın tümörlerde yapılabilmektedir. Hastayı
kolostomili yaşama mahkum etmemek için otomotik dikiş aletleri
kullanımı yada ameliyattan önce ışın ve ilaçla tümörün küçültülmesi
şeklinde yöntem kullanılabilir.
Tekrar
vurgulamak isterizki,eğer makattan kan gelirse,dışkı alışkanlığınızda
değişiklik olursa,makat bölgesinde ağrı,tam dışkı yapamama hissi
olursa,karnınızda anlamsız ağrılar olursa mutlaka bir doktora muayene
olunuz.
Ailesinde kalın bağırsak kanseri olanlar şikayeti olmadan, arada bir doktor tarafından kontrl edilmelidirler.
Op.Dr. Cavit Hamzaoğlu & Prof.Dr. Hasan Taşçı - TÜRKİYE HASTANESİ